X
05jul

De mentale valkuilen van een coronacrisis, daar moeten we niet nog een keer intrappen

Communicatie GvRM | Bekeken (184) | TERUG|

‘Een mentale valkuil in deze tijd van corona is het kiezen van slechts één wereldbeeld’

Nieuw-Zeeland werd met tweeëntwintig coronadoden op vijf miljoen inwoners relatief gering geraakt door het virus. Toch heeft de regering in Auckland recent het beleid weer aangescherpt, nadat bleek dat twee geïnfecteerde zomaar een autorit hadden gemaakt. Vanuit hun zero-risk bias werd onmiddellijk het leger ingezet. Toenemende werkloosheid en meer mensen met stress als gevolg van de strengere maatregelen worden voor lief genomen om ‘de 0% te houden’. Zero-risk focus is meestal een high-risk benadering.

Een andere mentale valkuil in coronatijd is het kiezen van slechts één wereldbeeld in plaats van je te realiseren dat er meerdere modellen van de wereld naast elkaar waar kunnen zijn. Deze tendens heet ambiguïteitsaversie. Het is de angst voor het niet zeker weten en dus zeggen onze hersenen ‘kies een wereldbeeld en houd daaraan vast’.

Onze regering beschouwt het kundige maar niet alwetende RIVM als hét orakel. Het zou echter aanzienlijk effectiever zijn als de regering conflicterende theorieën presenteerde waarvan we nu nog niet weten welke de juiste is, in plaats van te gokken op één theorie en straks moeten erkennen dat deze fout was.

 

Omgaan met onzekerheid

De kunst is om beleid te bedenken dat bij verschillende plausibele wereldbeelden effectief kan zijn. Dergelijk beleid is niet optimaal, maar wel robuust voor meerdere wereldbeelden. Better roughly right than exactly wrong. Dat is de essentie van omgaan met onzekerheid.

Zo zijn er ten aanzien van het coronabeleid bijvoorbeeld twee tegengestelde wereldbeelden te onderscheiden: Het RIVM ziet een wereld waarin we elkaar rechtstreeks besmetten door elkaar aan te raken en door het overbrengen van druppels lichaamsvocht. Wetenschappers van onder meer de Universiteit van Amsterdam en sociaal demograaf Maurice de Hond zien een wereld waarin veel mensen in gesloten ruimten met stilstaande lucht via aerosolen (microdruppeltjes met virussen) het virus overbrengen.

Het RIVM vindt echter de overdracht via aerosolen niet bewezen. En De Hond vindt de RIVM-adviezen van altijd je handen wassen niet bewezen en gelooft ook niet zozeer in de kans van besmetting in de buitenlucht. De werkelijkheid is natuurlijk veel complexer. Beide kampen simplificeren de wereld. Ik weet niet wie er gelijk heeft, simpelweg omdat er te veel factoren een rol spelen. Wat is dan een goede aanpak?

Het meest robuuste voor onze samenleving is een beleid dat effectief is in beide wereldbeelden, zolang ze allebei plausibel zijn. En dat is een beleid dat een zero-risk bias voor corona vermijdt en de hele maatschappij als systeem meeneemt. Dat is beleid dat aspecten van het wereldbeeld van De Hond (betere ventilatie binnen, buiten veel meer toelaten) met het wereldbeeld van het RIVM (handen wassen, mondkapjes in het openbaar vervoer) combineert.

 

Alle risico’s meewegen

We moeten daarom de zero-risk focus loslaten en alle soorten (dodelijke en zwaar beschadigende) risico’s even sterk gaan mee wegen. Dat zal veel effectiever zijn dan de verkrampte aanpak van de afgelopen maanden.

Concreet betekent dit dat we in de buitenlucht zo goed als alles toestaan mits op gepaste afstand. En dat we binnenshuis meer toestaan (behalve massa-events) mits goed ventileren mogelijk is. Daarbij moeten we kwetsbare groepen gericht gaan beschermen, zonder dat dit isolatie betekent. Zo’n nieuw beleid is niet alleen redelijk robuust voor beide geschetste wereldbeelden, het reduceert ook de negatieve neveneffecten van een lockdown.

Met mijn analyse meng ik mij niet in de discussie tussen epidemiologen en sociaal demografen. Wel wijs ik graag op cognitieve valkuilen die optreden bij fundamentele onzekerheid, zodat we bij een tweede opleving van corona niet in dezelfde valkuilen trappen.

Theo Kocken is oprichter van Cardano Group en hoogleraar risicomanagement, Vrije Universiteit Amsterdam.

Over de auteur

Gerelateerd

Geen artikelen